Quang Vinh… và NSND Thúy Hường
Còn hàng trăm bài theo lối cổ nữa. Và nối liền đến xuân này. Hai liền chị Minh Phức – Lệ Ngải (thứ tư và thứ năm từ phải sang) trong một cuộc hát tại làng Ngang Nội. Cũng như hai liền chị. Mới đây trở lại Hà Nội trong triển lãm giới thiệu những bức chân dung vẽ các bạn văn nghệ sĩ Việt Nam cùng những dòng cảm nhận về họ. Cứ ước sẽ xin được trường hay xin được đâu đó.
Mùi vị của quê hương đồng đất bao giờ! Nghe có vẻ vòng vo. Truyền tuồng như các NSƯT Thúy Cải. HOÀNG THI. Vườn tược. Ở ngôi nhà thờ trong làng Trang Liệt – Từ Sơn – quê hương nghệ sĩ Vũ Tự Lẫm – “phu quân tài hoa” của liền chị Minh Phức. Minh Phức – Lệ Ngải đã nằm lòng từ thuở đầu xanh đi học các cụ hồi năm 1969 đến đầu những năm 70. Quan họ có những bài vừa hiếm.
Sự nổi tiếng ấy. Hai liền chị Minh Phức – Lệ Ngải. Quý Tráng. Edu. Bởi dù đều đã có từ lâu. Ở làng Ngang Nội quê hai liền chị. Vn): Hội xuân gặp người cùng ngắm hoa xuân/Như hoa quỳ hướng dương không lúc lìa nhau/ Đêm riêng cười với gió mát.
Cùng với các nghệ sĩ thuộc “thế hệ khai phá” đi “ba cùng” ở nhà các nghệ nhân khắp các làng quan họ cổ.
Được Minh Phức – Lệ Ngải chép trong những cuốn vở học sinh giờ đã ngả vàng. Cái hình bóng nghệ nhân chốn bờ tre gốc lúa ở trong Minh Phức – Lệ Ngải chị là như thế! Hai chị có họ với nhau. Đòi hỏi cao ở chất giọng. Qua bến bãi. Soạn sửa mãi. Là nhạc công. Ông chú. Có thể số người tìm nghe sẽ chưa được nhiều. Từng trải với dân ca cổ nhạc ở trong làng thôn. Ông anh và các cụ trước nữa là nghệ nhân.
Có những ông bác. Minh Phức – Lệ Ngải từ trong làng quan họ bước lên đoàn dân ca quan họ từ khi mới thành lập.
Là chị em họ trong một đại gia đình ở làng quan họ cổ Ngang Nội – xã Hiên Vân. Cho đến khi rời đoàn. Và những lời ca dài lâu ngút ngát ấy được cặp đôi tóc cũng sợi đen sợi trắng ngoài sáu chục bữa nay. Nhà thơ cựu chiến binh Kevin còn nhắc lại kỷ niệm cái lần đi nghe hát chẳng thể quên ấy
Qua phát thanh. Chúng tôi biết dự định bao năm vẫn là dự định của thầy mình - nhà giáo – nhà nghiên cứu Nguyễn Hùng Vỹ - Khoa Văn học Trường ĐH KHXH&NV Hà Nội.
Nhưng ít được biểu diễn. Không giống như kiểu các nghệ sĩ đã thân thuộc với công chúng yêu quan họ mọi miền qua sân khấu ca múa nhạc cổ truyền.
“Phức tạp”. Nay mới… sắp thỏa. Rồi bao năm. Hai liền chị vốn có tiếng trong những người hát. Đã nên vóc nên hình. Người khách nước ngoài lặng đi nghe quan họ khiến liền chị cũng phải ngạc nhiên. Vừa khó. Cây cỏ và những triền đồi thấp. Cho tới khi gà say gáy ánh trăng trong/Chúng em một lòng/Duyên đà sở nguyện sao chưa gặp người đồng tâm …). Bất kiến đồng tâm…”. Trong số đó có bức chân dung Đỗ Chu.
Kê hàm minh nguyệt/Nữ nhân đồng tâm/Duyên lý sở nguyện. Chị Sang. Hiếm. Cũng không theo kiểu các liền anh. Vừa trình diễn trên sân khấu chuyên nghiệp. Rồi đến các đơn vị nghệ thuật. Một con đường mở rộng rãi và thân thiết.
Bao năm đợi một ấn phẩm kỷ niệm đời đi hát. Mong đợi mãi. Thầy sắp nghỉ hưu rồi mà ước ao này chưa lấp đầy. Các chị cũng không thoát ly khỏi hồn vía. Cũng một phần bởi khó khi giai điệu “vòng vo”. Hải Xuân. Người chơi quan họ nhiều năm nay ở tỉnh Bắc sông Cầu.
“La rằng” giao hội một số những bài cổ ít khi xuất hiện trước công chúng. Dù suốt tuổi thanh xuân theo đoàn. Nhưng sẽ như mưa dầm thấm lâu. Nhưng cái chất “nghệ sĩ nhà nước” pha trộn với cái dáng vẻ liền chị trong dân gian. Rồi về Bắc Ninh nghe hát. Thế là quý lắm! Rồi biết đâu từ đây lại có thể thêm niềm tin và điều kiện để hoàn thành những ngóng trông khác.
Hát cho một số nhà nghiên cứu của Bắc Ninh. Hai liền chị Minh Phức – Lệ Ngải (thứ ba và thứ tư từ phải sang) trong một cuộc hát ở hội Lim. Bởi một CD thì “đựng” khoảng chục bài
Chị Thềm… ở làng Diềm. Liền chị trưởng thành trong phong trào hát ở làng quan họ cổ mà báo chí hay tìm đến như CLB quan họ Đặng Xá.
Sức khỏe và cả trí nhớ nữa. (Dịch nghĩa (Theo bài “Về bài quan họ “Phùng quan xuân hội” của nhà nghiên cứu Nguyễn Hùng Vỹ trên khoavanhoc.
CD quan họ cổ “La rằng” với giọng hai liền chị cùng với liền anh Tự Lẫm và học trò của ba thầy: Anh ba bé Đình Vũ.
Của Viện âm nhạc ghi lại. Một dự án hay chương trình thu lại những bài bản quan họ mà hai “bà chị” thân thiết đang giữ gìn. Và lâu lâu. Chúng tôi đã ngồi nhiều giờ trong nhiều dịp hội Lim. Tiên Du bây chừ. Trong gánh hát một thời. Cũng có lần hai liền chị đón nhà văn Đỗ Chu mà đi cùng là GS - nhà thơ Kevin Bowen từ Mỹ sang Hà Nội. Lão luyện trong nghề chơi quan họ từ cả nửa thế kỷ trước thì đâu còn ai nữa.
Chị Hài. Đi chơi quan họ. Nay lớp người cao tuổi. Những bài như thế. Thầy hát. CLB quan họ Hòa Đình… hay các chị Khen. Vừa giữ giàng cựu vàng ròng ấy. Để nghe các chị hát. Hát rằng: “Phùng quân xuân hội kiến xuân huê/ Hướng dương quỳ nhất bất tương ly/Độc tiếu thanh phong. Khánh Hạ.
Vốn là chỗ thân mật lâu năm. Các chị lại trở về không gian mà trước kia mình đã từ đó ra đi. Ấn phẩm hiếm hoi chuẩn bị ra với những người nghe sẽ hâm mộ ấn phẩm đậm phong vị cổ truyền. Thường thường lại giở ra cất giọng với riêng mình.
Là thầy đàn. Những ao ước vẫn thường gửi vào câu hát – như bài “Phùng quan xuân hội” trong ấn phẩm tới đây. Mà thực chất. Đón mình về lại không khí thuần hậu của làng quê xưa trong những phong tục nhịp nhàng và hội lễ triền miên không dứt. Để thấy lòng mình lại được rung lên. Thời lượng dài. Lạ. Và trọn vẹn được một giấc mơ nhỏ đã nuôi bao năm ròng. Mà chỉ có lời quan họ xa xưa qua truyền khẩu của các cụ ấy.
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét